Je woont in een oud huis en dat vind je prachtig. Maar hoe oud is oud? En hoe bijzonder is je oude huis? Welke vorige bewoners spoken er nog rond? Het streekarchief in Heusden Vesting gaf antwoord op die vraag: een cursus oude huizenonderzoek.

Paula Jorritsma is historica en werkt bij het Streekarchief Land van Heusden en Altena. Samen met een heuse bouwhistoricus, Jos Schrijer, een architecte, Catrien Coppers en met docente Valentine Wikaart van het Biesbosmuseum in Werkendam organiseerde zij een cursus oude huizenonderzoek met als ondertitel: ‘Zoektocht naar de historie van zeven Heusdense huizen’.Waar anders dan in een oud stadje als Heusden geef je die cursus? In het bezoekerscentrum Heusden Vesting.

Elk huis heeft zijn eigen geschiedenis. Dus heeft elk huis zijn eigen verhaal. Dat verhaal kun je ontdekken. Hoe? Daar geeft het Streekarchief een antwoord op: je gaat het zelf onderzoeken. In de cursus leer je hoe je dat moet doen.

De eerste cursus was in januari/februari. Een tweede cursus volgt in het najaar 2010. Zeven panden in de vesting dienden als studieobject: Ridderstraat 23 (waar de schilder Cees Bol woonde en werkte), Oudheusdensestraat 15, Breestraat 1, Botermarkt 19, Wijksestraat 38 en Hoogstraat 2 en 4. En er waren zeventien cursisten. Bij volgende cursussen is het mogelijk om je eigen oude huis, niet per se in de vesting, als onderzoeksobject in te brengen. Bij het onderzoek naar de geschiedenis van een oud huis zijn drie vragen van groot belang: Wie waren de eigenaars in het verleden? Wie waren de bewoners of gebruikers van het pand en wat is er bekend van de bouwgeschiedenis van het huis? Belangrijke bronnen waar in gezocht wordt zijn oude bouwtekeningen, bouwvergunningen, het kadaster, notarisarchieven en verkoopakten, gerechtelijke archieven (want denk maar dat er een hoop ruzie is gemaakt over huizen destijds), belastingarchieven en bevolkingsregisters. En niet te vergeten de ‘verpondingregisters’. Verponding is een oud woord voor onroerendzaakbelasting (toen men nog de pond als munteenheid voerde), een soort wet op waardering onroerende zaken (WOZ).

De cursus was een succes. Daarom gaat er een tweede cursus van start in het najaar. Vanwege dit succes is er in het bezoekerscentrum in Heusden vesting een expositie ingericht over de resultaten van de eerste cursus. De expositie ‘Van verponding naar WOZ’ over het huizen onderzoek opent op 21 mei in het bezoekerscentrum Heusden Vesting. Tijdens de eerste cursus bezochten de deelnemers alle genoemde panden. Die bezoeken zijn op video opgenomen. Op de expositie wordt die video permanent getoond. Voor wie de cursus straks wil volgen: er is nadrukkelijk sprake van een actieve participatie van de cursist. Er moet gewerkt worden. Mogelijk zal de cursus in twee versies gegeven worden: één voor gevorderden en één voor beginners.