Tekst Hugo Brouwer – Foto Hein Kunzler 

We kennen Heusden Vesting als een bevallig, eeuwenoud vestingstadje. Velen van ons hebben deze mooie verzameling monumentale panden en pandjes ook leren kennen als het decor van spectaculaire evenementen. Denk bijvoorbeeld aan de intocht van Prins Maurits met al zijn dichters en verhalenvertellers op straat in 2009. De Moriaan leverde die vele dichters en verhalenvertellers op straat die 17e eeuwse gedichten voordroegen en acteerden in allerlei scenes. Of de levensgrote gedichten op diverse gevels in het stadje in 2010. Initiatiefnemer hiervan was de Stichting De Moriaan.


De Stichting De Moriaan werd opgericht in 1990. Vanuit de schoot van de toen al bestaande Stichting Ravelijn (filmvoorstellingen, concerten, kleinschalig), nam Peter Verboven het initiatief om meer en vooral ‘grotere’ en professionele cultuur in de Vesting te brengen. Theater, festivals, beeldende kunst, dans, muziek maar dan op hoog kwalitatief en professioneel niveau. Daarvoor had hij zijn oog laten vallen op een groot pand in de Pelsestraat - De Moriaan geheten - dat toen net leeg kwam te staan. Een ideale locatie voor exposities en andere culturele manifestaties vond Peter Verboven. Maar dat bleek te hoog gegrepen, het pand kwam niet beschikbaar voor de ambities van de jonge Stichting De Moriaan. Dan maar de stad in, moet Peter Verboven gedacht hebben. Heusden Vesting was toen nog een zelfstandige maar geen rijke gemeente dus op veel subsidie moest niet gerekend worden. In 1996 werd Harrie van Rooij medebestuurslid van de Stichting De Moriaan. Peter en Harry zouden tot op vandaag het voltallige bestuur van De Moriaan blijven.
In 1992 vond de eerste grote culturele manifestatie plaats. De wallen en de bastions stonden vol met gigantische tenten vol beeldende kunst. Er was theater en muziek in overvloed. Het weer beloofde prachtig te zijn want het was al dagenlang rond de dertig graden. Maar in de nacht vóór de opening brak er een noodweer los. Onweersstormen en rukwinden hielden huis op het evenemententerrein en vernielden de opgebouwde tenten. Iemand had een briljant idee: bel het regiment genietroepen in Den Bosch, die moeten dit op kunnen lossen. Om drie uur die nacht werd de regimentscommandant uit zijn bed gebeld. Een uur later stond een geniecompagnie op de wallen in Heusden. Die stroopten hun mouwen op en om acht uur ’s ochtends stonden alle tenten weer overeind en kon het festival z’n voortgang vinden. Een onstuimig begin.
In 2000 ontving de Stichting de Moriaan de grote Mileniumprijs. Ineens was de kas meer dan behoorlijk gevuld. Er was genoeg geld om aan allerlei kunstenaars grote opdrachten te geven. Twee maanden lang stonden er monumentale kunstwerken op de wallen en de bastions. Het evenement trok meer dan vijftigduizend bezoekers. Weer een groot succes voor De Moriaan. Beter gezegd: voor het bestuur en de vrijwilligers van de Moriaan. In totaal organiseerden De Moriaan jaarlijks zo’n negentien grote culturele festivals in Heusden. Van havenconcerten tot een stad vol levensgrote gedichten van Hiëronymus van Alphen. Van moderne dans op het kasteelterrein tot concerten en kunstexposities bij de mensen thuis. Het jaarlijks budget was altijd bescheiden maar de inzet en de creativiteit van bestuur en vrijwilligers waren omgekeerd evenredig. Soms werd er een sponsor gestrikt, bijvoorbeeld de brouwerij Jupiler, immers de kunstmanifestaties brachten drommen bezoekers naar het vestingstadje die allemaal hun biertje dronken bij de plaatselijke horeca. Toch bleef het financieel elk jaar een hele puzzel om met weinig geld iets groots te presteren. Volgens Peter Verboven en Harrie van Rooij: “Maar het lukt elk jaar weer. Dankzij een vaste club van zo’n zes meedenkers. Elke keer wordt er wat nieuws bedacht, daarom ook elk jaar de kreet ‘Heusden opnieuw’ die op de manifestatie geplakt kan worden. Het gaat ons vooral om de contradictie, de tegenstelling die zo mooi bestaat tussen het oude decor van dit vestingstadje en moderne kunst, of het nu beeldende kunst is, dans of muziek, het contrast is boeiend. Maar de traditie die inmiddels opgebouwd is moet blijven voortbestaan. Daarom zoeken wij jonge enthousiastelingen die komen meedenken en eventueel meebesturen. De dynamiek moet erin blijven dus moeten wij ons verjongen. Maakt niet uit waar je vandaan komt, als je maar goede ideeën meebrengt. Wie eens wil komen praten, kan reageren via Dit e-mail adres is beschermd door spambots, u heeft Javascript nodig om dit onderdeel te kunnen bekijken ”

Links Peter Verboven, rechts Harrie van Rooij
in kader:
Hieronder de culturele activiteiten die de stichting De Moriaan in de Vesting Heusden deze zomer organiseert. De data zijn zondag 19 en zondag 26 juni.
Geruchten, Gehamer & Geruisen: Veranderingen in de luchtdruk die het trommelvlies in beweging brengen.

Geruchten
Poëzieguerrilla op 26 juni 13:00 - 16:00 uur. Theater van de Verloren Tijd
Theater van de Verloren Tijd is het theatergezelschap in het Nederlandse taalgebied dat zich heeft toegelegd op een theatrale vertolking van de Nederlandse, Vlaamse en ook Afrikaanse poëzie vanaf 1880 tot aan de dag van vandaag. Zij, Sjon Brands en Dorith van der Lee, kennen ieder ruim 600 gedichten uit het hoofd en kunnen elk ogenblik op elke plaats een bloemlezing samenstellen en uitvoeren over ieder onderwerp dat wordt aangereikt. Op onverwachte plaatsen in de vesting duiken de acteurs op met hun poëzie.

Gehamer
Concert op de beiaard, op 19 & 26 juni 14:00 uur. Peter Bremer
Peter Bremer is sinds 1992 beiaarddocent aan de TU Twente. Hij gaf honderden gastconcerten in heel Europa en maakte diverse concertreizen door de USA. Meerdere keren vertegenwoordigde hij ons land op wereldbeiaardcongressen en was hij juryvoorzitter bij internationale beiaardconcoursen. De stichting De Moriaan zorgt voor een speciale luisterplaats

Geruisen
Rakketak speelt Eden, op 19 & 26 juni 16:00 uur. Gerhardt, Otto de Jong, Polle van Gijzel
Locatie: Cultureel Café De Republiek, Hoogstraat 4 Heusden-Vesting
Een grote tuin uit de 16e eeuw. Een zetel. U ruikt de buitenlucht, hoort vogels en haar omringende natuur. Deinende bladeren. Geritsel. Het breken van een tak. En nog een tak. In ritmische patronen. Een houtblok wordt doorkliefd terwijl ritmes op staal worden geslagen.
Een kreet. Melodieën. Plots bevindt u zich midden in een landschap van geluiden. Een voorstelling. De opkomst en ondergang van de hof van Eden - in geluid. Na dertig minuten wordt de muziek weer teruggegeven aan de natuur.
Rakketak is: Gerhardt, Otto de Jong, Polle van Gijzel, drie gerenommeerde muzikanten met passie voor het experiment. Gerhardt zorgt al jaren voor muzikale verassingen met eigen
Concerten, zijn verschijningen in De Wereld Draait Door, zijn 3FM Serious Talent single ‘A brand new Heart’, en de band Beans & Fatback waarin hij ook speelt. Otto de Jong maakte sessiewerk voor Lorrainville en bij Moss percussiewerk. Soundscapist Polle van Gijzel uit Rotterdam duikt al jaren her en der op in bijzondere projecten.

Organisatie Stichting De Moriaan