|
Persoonsgebonden budget: ongeleid projectiel |
|
woensdag 22 juni 2011 |
Het rommelt flink in Zorgland. Nu staat de wet Maatschappelijke Ondersteuning volop in de aandacht. Met name het persoonsgebonden budget, pgb, heeft het zwaar te verduren. Is het allemaal zo erg als de doemdenkers ons willen laten geloven of is het gewoon een kwestie van de mouwen opstropen en slim aan de slag te gaan? Wij vroegen het Leo Hulsenbos, D66 fractie ondersteuner voor samenlevingsvraagstukken en voormalig lid van de WMO raad van de gemeente Heusden.
Tekst Hugo Brouwer – Foto Hein Kunzler
Hij is gepensioneerd maar heeft het nu drukker dan ooit. Voormalig organisatieadviseur en vader van een volwassen zoon die vanwege zijn ziekte helemaal op de WMO is aangewezen. Leo Hulsenbos zet zich vooral in voor nijpende samenlevingsproblemen en voor woonproblematieken voor mensen in de gehandicaptenzorg en de psychiatrische zorg. Hij bekleed diverse bestuursfuncties in de GGZ. Een bewogen mens en een rappe spreker, deze voormalige onderwijzer.
“Weet je wat het aandeel is van de vrijwilligers in de totaliteit van de zorg in Nederland? Nou, let op, dat is 70 procent. Inclusief alle mantelzorgers en alle ouders die voor hun zieke kinderen – of andersom – zorgen. Dat heeft het Sociaal Cultureel planbureau tien jaar geleden uitgezocht. Daar valt dus ook de buurvrouw onder die jouw boodschappen doet als je net uit het ziekenhuis komt. Maar ook die dochter die haar chronisch zieke vader in huis neemt. Alles voor mensen met een grote of minder grote zorgbehoefte. Voor die doelgroep is destijds het pgb gecreëerd. Dat ze zelf hun zorgverlening kunnen regisseren. Dat daar niet een giga-organisatie voor moet klaarstaan. Zo moet je ook die enorme ontwikkeling in het domotica zien. (zie kader). De regisseur is van je eigen leven als zorgbehoeftige, dat was destijds bij Erica Terpstra, staatssecretaris gezondheidszorg in 2000, het uitgangspunt om de pgb te propageren. Daar werden grote subsidiepotten voor gecreëerd. Maar subsidies zijn als drugs. Zoals een dealer en een junk van elkaar afhankelijk worden zo verging het ook de zorgbehoeftige en de subsidieverstrekker. Het liep groots uit de hand, want subsidie werkt verslavend. Veel te veel pgb aanvragers. Allerlei bureautjes en hulpverleners zagen er handel in en ze zochten de grenzen op van het pgb systeem. Daarmee trokken ze ook de zelfregie weg bij de zorgbehoeftigen. Echte fraude is, denk ik, maar één procent van het geheel. Maar de grenzen zijn wel behoorlijk opgerekt. Iedereen wil zoveel mogelijk in de wacht slepen en er ontstond veel oneigenlijk gebruik van de subsidies. Dus wordt er flink bezuinigd. Maar hoe flink? Verschillende partijen noemen verschillende aantallen pgb gebruikers. Het ministerie van Volksgezondheid houdt het op 190 duizend. Het sociaal cultureel Planbureau op 160 duizend. Staatssecretaris Veldhuizen spreekt over 130 duizend, maar het Centrum voor indicatiestelling, die de toegangskaartjes voor de WMO beheert, heeft het over 76 duizend (bron: de Volkskrant 17 juni 2011). Wat is nu waar? De politiek weet zelf niet eens hoe groot het probleem is.
Okay, en dan zijn er die bezuinigingen. Hoe erg is dat? Mensen vinden toch weer allerlei oplossingen, dat ligt in hun aard. En trouwens, als oma twee dagdelen per week op haar kleinzoon past of twee keer per week even komt poetsen, moet de belastingbetaler dat dan betalen? Wij zijn door de verzorgingsstaat zo opgevoed dat wij dat als een recht zijn gaan zien. Je kunt het ook als een sociale verplichting zien. Dan blijft er geld over voor de ernstige gevallen, voor wie de WMO bedoeld is om hen hun relatieve zelfstandigheid terug te geven. Dat gaat weer allerlei indicatieproblemen geven. Maar je hoort al het geroep: Als je zo gaat bezuinigen dan nemen de problemen alleen maar toe en dan gaat het nog meer kosten. Harde ingrepen creëren nieuwe problemen. Maar dat is niet zo. Mensen zijn zo creatief. Let wel, het pgb wordt in de nieuwe opzet grotendeels vervangen door zorg in natura. Maar dan regelt een of andere grote instantie een deel van de ondersteuning. De vraag is of nu wel de kosten beheersbaar worden en of we nu wel de bureaucratie kunnen voorkomen. Met andere woorden: komt er weer een kind met een waterhoofd. In Nederland schijnen we niet te kunnen voorkomen dat op zich goede regelingen gierend uit de klauwen lopen. Denk aan de kinderopvang, de WAO, de Wajong, de ziektekosten, de hypotheken.
Enfin, die bezuiniging moet het oneigenlijke gebruik van de pgb’s en de pgb’tjes ongedaan maken. Dat is dus een sanering. En na verloop van tijd moet blijken of dat ook zo werkt. Het kabinet wil van de uit de hand gelopen verzorgingsstaat een participatiestaat maken. Dat is ook de gedachte uit achter de WMO. Maar dat vraagt wel beheersing van de uitgaven en een groot gevoel van verantwoordelijkheid van de burger. De kernopdracht voor de gemeente wordt dus: hoe maak je burgers meer verantwoordelijk en minder afhankelijk van de overheid. In het najaar komt er een nieuw beleidsplan voor de WMO. Zal het nu wel lukken? We zullen zien, we zullen zien.”
|
