|
Duurzame energie in vestingpand |
|
woensdag 25 november 2009 |
De historische panden in de vesting stammen uit een tijd dat het begrip duurzaamheid alleen betrekking had op de architectuur, de bouwwijze en de toegepaste materialen. Kun je zelfs zo’n historisch pand dan nog aanpassen aan onze hedendaagse eisen voor duurzaam energiegebruik? Jawel. Viba architect Johan van Eijk komt een heel eind in de goede richting.
Tekst André van der Heijden - Foto Hein Kunzler
Viba-architect Johan van Eijk van het gelijknamige Buro Van Eijk Int. Architectuur heeft een langgekoesterde wens in vervulling zien gaan. Al vele malen heeft hij voor zijn cliënten plannen uitgewerkt voor de restauratie van monumentale panden. Toen onlangs in Heusden een pand aan de Wijksestraat beschikbaar kwam, heeft hij direct de kans gegrepen om voor zichzelf zo’n pand te restaureren en in te richten als kantoor annex woonhuis. Dat betekent niet dat hij gewapend met een sloophamer deze activiteit ter hand kon nemen. “In principe kun je aan een pand dat onder monumentenzorg valt niet veel veranderen zonder de authenticiteit aan te tasten”, zegt Van Eijk. “De historische elementen moeten intact blijven. Maar in geval van renovatie van zo’n pand kun je overwegen zulke maatregelen te nemen dat de oorspronkelijke architectuur zowel binnen als buiten geen schade oploopt. Daar gaat een langdurige procedure aan vooraf. Monumentenzorg, de landelijke en plaatselijke overheid en diverse commissies moeten hun goedkeuring verlenen. Ook de financiële haalbaarheid moet onderzocht worden.” De mogelijkheden om zo’n pand energiezuinig te maken zijn natuurlijk beperkter dan bij een nieuwbouwpand of verbouwing aan een ‘normaal’ woonhuis. Je kunt bijvoorbeeld niet zomaar werken met het gebruikelijke isolatiemateriaal voor ramen en muren. “Voor de muren en het dak heb ik daarom gezocht naar het dunste isolatiemateriaal dat er op de markt is. Dat werd Actus materiaal. Dit bestaat uit 26 isolerende laagjes op elkaar, die allemaal warmte-isolerend zijn. Zoiets als de stof voor een ski-jack. Hierdoor ontstaat een zeer hoge isolatiewaarde, die de waarde van de gebruikelijke glaswol en tempexisolaties overtreft. Het is veel duurder, maar wel direct aan te brengen op bestaande constructies.” Omdat er dan een mooie gladde muur ontstaat, die ook nog waterbestendig is, hoeft Van Eijk geen tegels aan te brengen in de keuken, badkamer en sanitair. Dat komt het beste overeen met het authentieke aanzicht van de binnenmuren.
Zonnefolie
Dubbel glas is in dit soort panden niet toegestaan. Ook daar heeft Van Eijk een oplossing voor. “Voor de hele woning heb ik het zogeheten Ruijsdaelglas gebruikt. Dat is gelaagd glas met gelachtige tussenlagen. Het is niet beter dan dubbel glas, maar wel inbraakwerend.” Een laag-temperatuursysteem met een nieuwe betonconstructie zorgt ervoor dat de warmte langdurig op een constante waarde blijft. Verder draagt de op het zuiden gerichte serre met veel glas en specifieke vormgeving bij aan de warmteopslag. De HR verwarmingsketel is aangesloten op de vloerverwarming, maar voor de temperatuur van het tapwater wordt gebruik gemaakt van een nieuw type close-in boiler. “Hierdoor is altijd water van 100 graden ter beschikking dat direct als kookwater gebruikt kan worden. Dit water wordt door één leiding aangevoerd, zodat het altijd legionellavrij is. Een mengkraan zorgt voor drie mogelijkheden: water op kooktemperatuur, normaal gebruikswater en koud water. Alle leidingen, ook de koudwaterleidingen, zijn goed geïsoleerd. Voor de snelle opwarming van de ruimte maken we gebruik van twee open haardjes, die gestookt worden met afvalhout uit de tuin, waardoor directe recycling aan huis zonder transportkosten mogelijk is.” De beperkte mogelijkheden van een stadstuin laten het gebruik van een warmtepompinstallatie niet toe. “Maar”, stelt Van Eijk, “later kan de verwarmingsinstallatie alsnog aangesloten worden op een bodem- of luchtwarmtewisselaar. Dat geldt ook voor zonne-energie. Zonnepanelen of boilers op het dak zijn niet toegestaan. Maar als over enkele jaren de nano zonnefolie in de handel komt, dan kunnen we de serreramen hiermee eenvoudig beplakken.” De uitvoering van de renovatie geschiedt zonder extra subsidie. “Het subsidiewoud is erg onoverzichtelijk. Het zou mij vele maanden gekost hebben om alle aanvragen goedgekeurd te krijgen. Daar wilde ik niet op wachten.”
|
